Ogólna teoria
Nad tą ogólną teorią wyraźnie ciążyły sformułowane przez klasyków postulaty, wynikające z krytyki ustroju kapitalistycznego i zmierzające do stworzenia ustroju, który będzie wolny od wad ustroju poprzedniego. Upraszczając - powiedziałbym, że klasyczne koncepcje światopoglądu społeczeństwa socjalistycznego i osobowości człowieka socjalistycznego wynikały przede wszystkim z krytyki kapitalizmu, a nie z rozważań nad istotą i cechami specyficznymi społeczeństwa socjalistycznego. Marksistowscy socjologowie współczesności mają jednak społeczeństwo socjalistyczne przed oczami i nie studiują go jako postulatu przyszłości, ale jako konkretną rzeczywistość. Mogą czerpać swoją wiedzę nie tylko z analizy idei marksizmu, ale z działania tych idei w praktyce i z badania rzeczywistości przez te idee kształtowanej. Stąd relacja jednostki i społeczeństwa jest dla nich zbiorem faktów do badania, a nie tylko zagadnieniem konstruowania modeli teoretycznych. Trzeba przyznać, że empiryczna socjologia marksistowska nie zebrała dotychczas w poważniejszym zakresie materiałów potrzebnych do opracowania naszego zagadnienia.