Empiryczne badania
Empiryczne badania socjologiczne pozwalają stwierdzić, gdzie ten warunek jest spełniany, a gdzie i kiedy występują odchylenia, pozwalają określić naturę i zakres tych odchyleń. Można także określić źródła trudności w kształtowaniu się pożądanych stosunków między jednostkami a społeczeństwem. Nowe instytucje, aby funkcjonować, wymagają już ukształtowanych, socjalistycznych postaw, motywacji, dążności. Otóż te cechy mogą się rozwinąć dopiero pod wpływem działania socjalistycznego ustroju. Krystalizujące się w długim procesie dziejowym instytucje kapitalistyczne przez wieki kształtowały pożądane cechy osobowości swoich pracowników. Tymczasem instytucje ekonomiczne socjalizmu powstały zaraz po politycznej rewolucji. Pracują i kierują nimi ludzie w większości ukształtowani w ustroju kapitalistycznym, gdyż tylko część obywateli państw socjalistycznych przeszła przez rewolucyjną szkołę ruchu robotniczego. Trudności wynikają zatem z faktu, że i ludzie, i instytucje muszą się przekształcać w tym samym czasie.